Sự Chết

***

Có người vừa hỏi cái nhìn của tôi về sự chết và chuyện gì xảy ra sau khi chết.

Đây là một câu hỏi rất lớn. Tôi đáng lẽ cần có nhiều thời giờ hơn để soạn thảo một câu trả lời đầy đủ và thích đáng. Tuy nhiên tôi hy vọng sẽ diễn tả được sơ lược ý tưởng của tôi về vấn đề nầy dưới đây.

Câu trả lời ngắn của tôi là: 

Sự chết là một phần không thể tránh được của sự sống và trong đời sống. Tôi không biết và tin rằng không ai có thể biết chắc chuyện gì xảy ra sau khi chết.

Câu trả lời dài của tôi là:

Vì sự chết là một phần của đời sống, chúng ta cần và nên thảo luận về sự chết với một tư cách giống như thảo luận các hiện tượng khác trong đời sống. 

Không ai có thể tránh được sự chết cả, thế thì chúng ta nên cứ tiếp nhận nó khi nó đến. Có lo âu cũng vô ích. Theo bản năng sinh tồn tự nhiên, chúng ta cần và sẽ làm mọi cách để tránh sự chết (để kéo dài sự sống) càng lâu càng tốt. Tuy nhiên chúng ta nên đồng thời chuẩn bị (tinh thần và tâm linh chúng ta) cho sự chết. Một trong những cách chuẩn bị là thường xuyên tự nhắc nhở chúng ta rằng sự chết có thể xảy đến bất kỳ ai, bất kỳ lúc nào, bất kỳ ở đâu. Chúng ta cần nhớ rằng trong mỗi giây phút còn sống chúng ta nên sống cho giá trị thật sự của cuộc sống và của chính mình. Hãy hưởng thụ và ứng dụng cái thiện, cái chân, cái mỹ của nhân loại và vũ trụ trong khoảnh giờ khắc chúng ta còn kiểm soát được (phần nào) sự hiện hữu của mình. Nếu có chuẩn bị kỹ càng và lâu dài, khi cái chết đến thì rất có thể chúng ta sẽ không kinh hãi hay tiếc nuối giống như chúng ta rất có thể sẽ kinh hãi và tiếc nuối nếu chúng ta không chuẩn bị gì hết. 

Một vấn đề nhỏ ở đây: Tôi tin ở định luật bảo toàn năng lượng. Tôi không chống đối tư tưởng cho rằng ngoài cái thể xác vật chất cấu tạo bởi những tế bào nầy cũng có thể còn có một dạng năng lượng khác hoạt động song song để tạo ra cá thể toàn bộ, có nghĩa là cái Tôi, của mỗi người. “Có thể” thôi, vì chưa ai đã chứng minh được bằng phương pháp khoa học về chuyện nầy. Cho dù có thể chứng minh được là có phần năng lượng nầy, theo tôi nó có thể còn hay không còn lưu trữ các cá tính của cái Tôi sau khi bộ óc bằng vật chất ngừng làm việc. Cũng vậy, chưa ai có thể chứng minh được điều nầy. 

Tuy nhiên, vấn đề “dạng năng lượng khác” ở trên không quan trọng lắm ở thời điểm hiện tại. Cho đến khi khoa học có thể chứng minh được rõ ràng chuyện gì xảy ra sau khi chết, tất cả giải thích đều là những ước đoán. Những lời hứa hẹn và “khẳng định” của tôn giáo về thiên đàng hay địa ngục đều toàn là những ảo vọng, những mơ tưởng vô căn cứ.

Tôi nhìn cái chết như một chuyến đi xa. Không biết lúc nào sẽ đi và không biết sẽ đi đâu. Và vì biết một khi đã đi thì sẽ không bao giờ trở lại nên tôi có khuynh hướng sống với người thân, với bạn bè, với mọi người và với chính tôi như thể chuyến đi của tôi có thể xảy ra vào ngày mai. Với vị thế nầy, tôi có khuynh hướng nhìn từng ngọnm cỏ chiếc lá; nghe từng lời nói, tiếng động với những cảm nhận sắc bén và sâu thấm hơn. Nói một cách khác, tôi có khuynh hướng sống một đời sống trọn vẹn hơn.

Tôi không thấy cần thiết để tự lừa dối với tôi rằng có một Thượng Đế sẽ cứu rỗi và kéo dài đời sống nầy mãi mãi về sau cho tôi. Nhất là lời hứa hẹn đó phải trả bằng một cái giá quá đắt: phải làm nô lệ và từ bỏ lý trí của tôi, hạn chế đời sống của tôi để tùng phục một cách mù quáng những giáo điều điên rồ và phản nhân vị. Tôi không thấy cần thiết phải cầu vọng một sự tồn tại mãi mãi sau khi chết. Nếu (một chữ “Nếu” rất lớn) nó có xảy ra thì dù tôi không muốn nó cũng vẫn sẽ xảy ra; nếu nó không xảy ra thì bất kể bao nhiều lời cầu xin van lạy những bức tượng gỗ của tôi cũng sẽ không làm cho nó xảy ra. 

Sự sống và cuộc sống của tôi đang nằm tại đây với tôi, một phần lớn ngay trong tay tôi. Tôi không thấy cần thiết để tạo dựng và rao bán những ảo vọng vô căn cứ loại nầy, cũng như tôi không cho việc rao bán nầy là một việc làm có đạo đức. Nếu tôi là một người bán trứng và không biết những quả trứng tôi đang bán có thối hay không thì tôi sẽ không thể nào rêu rao “bảo đảm” là trứng tôi bán không thối. Tôi không chấp nhận lối lý luận “phải có niềm tin là nó không thối thì nó sẽ không thối”.

Trừ khi vô tình hay cố ý tôi muốn dùng nó để lường gạt người khác, và chính tôi.

***